Deszczówka, czyli zebrana wcześniej woda deszczowa może być wykorzystana w sposób praktyczny zarówno w domu, jak i ogrodzie. Może to pozwolić na zaoszczędzenie wody z wodociągów, której zazwyczaj zużywamy więcej, niż jest nam to rzeczywiście potrzebne. W jaki sposób można wykorzystać deszczówkę? Jak pomoże w tym zastosowanie zbiornika na wodę deszczową?
- Zbieranie deszczówki
- Powody zbierania deszczówki
- Zastosowania wody deszczowej
- Wybór zbiornika na deszczówkę
Zbieranie deszczówki
Sposobów na zebranie deszczówki jest kilka. Można na przykład wykorzystać do tego zwykłe wiadro czy beczkę, które niekoniecznie są do takich celów przeznaczone. Ich dużą wadą jest mało atrakcyjny wygląd, przez co często są one umieszczane w niewidocznych zakamarkach działki. Można także wykorzystać specjalne zbiorniki, które są także ciekawą ozdobą lub takie, które można dyskretnie umieścić nawet w ziemi. Zdecydowanie warto jednak pomyśleć o takiej instalacji, zwłaszcza że zbiornik na deszczówkę umożliwia wykorzystanie wody opadowej do celów gospodarczych, zarówno w domu, jak i w ogrodzie.
Rodzaje systemów zbierania
Najprostsze rozwiązanie to jednolitowy zbiornik naziemny podłączony do rynny spustowej – często wystarczy podstawowa filtracja mechaniczna przy wlocie, aby zatrzymać liście i większe zanieczyszczenia. Bardziej zaawansowane instalacje wykorzystują podziemne rezerwuary z pompą, które pozwalają na dużą pojemność bez zajmowania miejsca na powierzchni oraz lepszą stabilizację temperatury wody, co zapobiega jej zakwitaniu latem. Systemy modułowe umożliwiają stopniowe rozbudowywanie pojemności – można zacząć od jednego zbiornika, a z czasem dołączyć kolejne, jeśli zapotrzebowanie na wodę wzrośnie.
Instalacja elementów poboru wody
Oprócz samego zbiornika potrzebny jest system dystrybucji – może to być ręczna pompa studzienna, pompka elektryczna z wężem ogrodowym lub bardziej złożona instalacja z hakami podłączonymi do punktów poboru wewnątrz domu. Przy wyborze pompy warto zwrócić uwagę na wydajność i ciśnienie, które muszą odpowiadać planowanemu zastosowaniu – do podlewania wystarczy niższe ciśnienie, ale do płukania toalety czy prania konieczne jest ciśnienie zbliżone do wodociągowego.
Powody zbierania deszczówki
Woda to coś, z czego często korzystamy i to nawet w nadmiarze, a do celów spożywczych jedynie niewielki tego ułamek. To spore marnotrawstwo, które wiąże się także z dodatkowymi kosztami, jakie ponosimy za ilość zużytej wody. Można więc sporo zaoszczędzić wykorzystując do wielu celów gospodarczych wodę deszczową, która jest całkowicie za darmo. Już krótki kilkuminutowy opad pozwala nam na zebranie blisko 200 litrów wody, które możemy dowolnie użyć w domu lub w ogrodzie.
Korzyści ekologiczne
Gromadzenie deszczówki to także aspekt odpowiedzialności za środowisko naturalne. Ograniczenie poboru wody z ujęć komunalnych zmniejsza obciążenie infrastruktury wodociągowej, która w okresach suszy może działać z ograniczeniami. Deszczówka nie zawiera dodatków chemicznych stosowanych do uzdatniania wody pitnej – brak chloru i fluoru sprawia, że rośliny ogrodowe rosną zdrowsze, a także mniej narażone są na gromadzenie osadów wapiennych na liściach. W dłuższej perspektywie inwestycja w zbiornik na deszczówkę może także zwiększyć wartość nieruchomości, jako element przyjaznej środowisku infrastruktury domowej.
Oszczędności finansowe
Przeciętne gospodarstwo domowe zużywa rocznie kilkadziesiąt metrów sześciennych wody, z czego znaczną część stanowią zastosowania, które nie wymagają wody pitnej. Zainstalowanie zbiornika na deszczówkę o pojemności 3000–5000 litrów pozwala na pokrycie sporej części zapotrzebowania w sezonie letnim, kiedy rośnie zużycie wody do podlewania i mycia. W regionach o wysokich opłatach za wodę i ścieki zwrot z inwestycji następuje już po kilku latach, a w perspektywie dziesięcioletniej oszczędności mogą sięgnąć kilku tysięcy złotych.
Zastosowania wody deszczowej
Najczęściej mówi się o wykorzystaniu deszczówki w celach gospodarczych, co jest dosyć szerokim pojęciem. Tak zebraną wodę możemy między innymi wykorzystać do podlewania ogrodu, zarówno grządek, jak i roślin doniczkowych. Świetnie sprawdzi się także w pracach porządkowych, do przemywania mebli ogrodowych czy innych miejsc w domu. Oprócz tego często wśród zastosowań wymienia się także płukanie toalet, pranie ubrań czy zmywanie naczyń. Przy myciu samochodu zazwyczaj zużywa się całkiem sporej ilości wody – można zaoszczędzić, wykorzystując do tego deszczówkę. Do czego jeszcze jest przydatna? Warto ją użyć do kąpieli psa, mycia włosów czy rąk.
Zastosowania ogrodnicze
Deszczówka ma lekko kwaśne pH, co czyni ją lepszym wyborem do podlewania roślin preferujących kwasowe podłoże, takich jak azalie, rododendrony czy borówki. Brak wapnia i magnezu w wodzie deszczowej zapobiega odkładaniu się kamienia na narzędziach ogrodniczych i systemach nawadniania kropelkowego. Do nawadniania warzywniaków warto wykorzystywać deszczówkę wczesną wiosną i późną jesienią, kiedy temperatura wody ze zbiornika jest zbliżona do temperatury gleby, co minimalizuje stres termiczny roślin.
Zastosowania domowe
W gospodarstwie domowym deszczówka może z powodzeniem zasilać spłuczki toalet, pod warunkiem zainstalowania osobnego układu rur oddzielającego ją od instalacji pitnej. Wiele nowoczesnych pralek radzi sobie z wodą deszczową bez problemów, choć należy zwrócić uwagę na jej miękkość i niską zawartość mineralną – czasem wymaga to korekty dawkowania środków piorących. Mycie podłóg, okien i innych powierzchni deszczówką nie pozostawia smug, ponieważ brak w niej mineralów odpowiedzialnych za powstawanie osadów. Przy myciu samochodu woda deszczowa nie powoduje przebarwień lakieru, które mogą wystąpić przy używaniu twardej wody z wodociągu.
Ograniczenia i środki ostrożności
Deszczówka nie nadaje się do picia ani przygotowywania posiłków bez odpowiedniego uzdatnienia, ponieważ może zawierać zanieczyszczenia z powierzchni dachu, rynien i atmosfery. Przed wykorzystaniem do celów, które wymagają wyższej jakości mikrobiologicznej, warto zastosować filtrację wielostopniową i dezynfekcję UV. W przypadku używania deszczówki do mycia włosów należy pamiętać, że jej miękki charakter wymaga mniejszej ilości szamponu, a włosy mogą wymagać dodatkowego płukania octem w celu przywrócenia odpowiedniego pH skóry głowy.
Wybór zbiornika na deszczówkę
Zbiorników do gromadzenia wody jest wiele i mogą być one naziemne lub podziemne. Posiadają one także różne pojemności od kilkuset do nawet kilku tysięcy litrów. Wybór zbiornika powinien być podyktowany naszymi potrzebami i tym, do czego chcemy wykorzystywać wodę deszczową i w jakich ilościach. Wielkość działki także będzie miała znaczenie, jak i dokładne ulokowanie domu oraz powierzchnia i nachylenie dachu, ponieważ to właśnie z dachu będzie zbierana woda.
Zbiorniki naziemne
Zbiorniki naziemne to rozwiązanie proste w montażu i tańsze w porównaniu z wersją podziemną. Najczęściej są to pojemniki z plastiku, betonu lub metalu, umieszczane w pobliżu rynny spustowej. Ich zaletą jest łatwość w konserwacji i kontroli poziomu napełnienia, wadą natomiast bywa mniejsza odporność na zamarzanie zimą – niektóre modele wymagają opróżnienia przed sezonem mrozów. Nowoczesne zbiorniki naziemne często mają estetyczny kształt naśladujący amforę lub kamienny słup, co pozwala zintegrować je z aranżacją ogrodu bez uszczerbku dla wyglądu działki.
Zbiorniki podziemne
Zbiorniki podziemne są instalowane poniżej poziomu gruntu, co eliminuje problem estetyczny i chroni wodę przed nadmiernym nagrzewaniem latem oraz przed mrozem zimą. Ich montaż wymaga wykopania odpowiednio dużego dołu, ułożenia poduszki żwirowej i zasypania zbiornika po instalacji. Rozwiązanie to jest trwalsze i pozwala na większe pojemności bez zajmowania przestrzeni na powierzchni działki. Minusem jest wyższa cena zakupu i instalacji oraz konieczność zastosowania pompy do wydobycia wody – grawitacja nie wystarczy do samodzielnego poboru.
Obliczanie pojemności
Aby określić odpowiednią pojemność zbiornika, warto wziąć pod uwagę powierzchnię dachu (w metrach kwadratowych) oraz przeciętne opady w regionie. Prosty wzór: powierzchnia dachu x roczne opady (w mm) x 0,8 (współczynnik spływu) daje przybliżoną ilość litrów wody, którą można zebrać rocznie. Na przykład dach o powierzchni 100 m² w regionie z 600 mm opadów rocznie pozwoli zebrać około 48 000 litrów wody. Jeśli planowane zużycie wynosi 10 m³ (10 000 litrów) w sezonie, zbiornik o pojemności 3000–5000 litrów powinien wystarczyć przy regularnym uzupełnianiu z każdego deszczu.
Materiały i trwałość
Zbiorniki z polietylenu (PE) lub polipropylenu (PP) są lekkie, odporne na korozję i nie wymagają konserwacji antykorozyjnej. Zbiorniki betonowe są cięższe i bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne, ale mogą wymagać wewnętrznej powłoki uszczelniającej, aby zapobiec wchłanianiu wody przez beton. Zbiorniki metalowe, choć rzadziej spotykane, oferują dużą wytrzymałość, lecz muszą być zabezpieczone przed rdzą – ocynkowanie lub lakierowanie to minimum. Przy wyborze materiału warto zwrócić uwagę na certyfikaty potwierdzające brak uwalniania szkodliwych substancji do wody, zwłaszcza jeśli planowane jest wykorzystanie deszczówki do celów wymagających wyższej czystości.
Dodatkowe wyposażenie
Oprócz samego zbiornika warto rozważyć montaż filtra wstępnego przy wlocie, który odseparuje liście, gałązki i inne grube zanieczyszczenia. Przydatny może być także system przelewowy, odprowadzający nadmiar wody do kanalizacji deszczowej lub na teren rozsączania, gdy zbiornik się przepełni. Zawór kulowy przy wylocie umożliwia łatwe regulowanie przepływu, a wskaźnik poziomu wody pozwala na bieżąco kontrolować stan napełnienia bez otwierania pokrywy. W przypadku zbiorników podziemnych zastosowanie pompy automatycznej z czujnikiem ciśnienia znacznie ułatwia codzienne korzystanie z deszczówki.
