Pod względem angażowanej powierzchni uprawa zbóż w Polsce plasuje się na drugim miejscu wśród państw Unii Europejskiej. Specjaliści z zakresu rolnictwa upatrują przyczyn stosunkowo niskich plonów z jednego hektara w nie zawsze sprzyjających warunkach klimatyczno-pogodowych. Istotnym aspektem agrotechniki jest nawożenie dolistne, dzięki któremu wzrasta skuteczność uprawy.
- Skuteczność nawozów dolistnych w uprawie zbóż
- Skład nawozów dolistnych do zbóż
- Kiedy stosować nawozy dolistne do zbóż
Skuteczność nawozów dolistnych w uprawie zbóż
Nawożenie dolistne to technika plonotwórcza polegająca na dostarczeniu roślinom składników odżywczych bezpośrednio na liście. Metoda sprowadza się do aplikacji na zboża niezbędnych mikroelementów i makroelementów w formie roztworów absorbowanych przez aparaty szparkowe oraz powierzchnię blaszki liściowej. Działanie nawozów dolistnych do zbóż może pokryć całkowite zapotrzebowanie roślin na składniki pokarmowe, pozwala na uzupełnienie niedoborów w krótkim czasie — znacznie szybciej niż w przypadku nawożenia doglebowego, gdzie substancje muszą przejść przez kompleks sorpcyjny gleby.
Skuteczność tej metody wynika z bezpośredniej dostępności pierwiastków dla tkanek roślinnych. W przypadku niekorzystnych warunków glebowych — nadmiernego zakwaszenia, wysuszenia czy zagęszczenia — korzeń ogranicza pobieranie składników nawet przy ich obecności w glebie. Aplikacja dolistna eliminuje ten problem, ponieważ substancje trafiają bezpośrednio do komórek asymilacyjnych, omijając barierę korzeniową.
Chcąc wybrać odpowiedni produkt warto wiedzieć, co jest przyczyną niedoborów, jakie składniki przyczynią się do poprawy kondycji uprawianego gatunku zboża. Należy uważnie analizować skład dostępnych na rynku produktów, ponieważ poszczególne objawy — żółknięcie liści, nekrozy na brzegach blaszek, zahamowanie wzrostu międzywęźli — świadczą o konkretnych potrzebach rośliny. Przeszukując poszczególne oferty warto wiedzieć, że nawozy dolistne do zbóż sprzedaje Ekoplon.pl. Skuteczność dostępnych produktów w tej branży odgrywa decydującą rolę w sytuacji, w której dochodzi do zahamowania wzrostu rośliny, redukcji źdźbeł kłosonośnych lub słabego zawiązywania ziarna. Uzupełnianie substancji odżywczych w zbożach pozwala zachować prawidłowy bilans wszystkich potrzebnych, do właściwego wzrostu, pierwiastków.
Skład nawozów dolistnych do zbóż
Uprawa zbóż wymaga fachowej wiedzy na temat wpływu poszczególnych pierwiastków i makroelementów na jakość osiąganego plonu, tempo wzrostu roślin. Niezbędna jest specjalistyczna wiedza z zakresu agrotechniki, dotycząca substancji odpowiadających za enzymatykę, budowę chlorofilu, odporność na stresy abiotyczne. Skład nawozów dolistnych odgrywa tutaj decydującą rolę, ponieważ zasoby gleby są zazwyczaj ograniczone, a zboża są szczególnie wrażliwe na braki niektórych pierwiastków — zwłaszcza w fazach intensywnego wzrostu wegetatywnego i generatywnego.
Mikroelementy odpowiedzialne za metabolizm azotu i potasu
Nawozy dolistne do zbóż zawierające cynk, miedź i mangan wpływają na efektywne wykorzystanie azotu i potasu przez roślinę. Cynk uczestniczy w syntezie tryptofanu — prekursora auksyn, hormonów wzrostu. Miedź wchodzi w skład enzymów oksydoreduktaz, odpowiedzialnych za oddychanie komórkowe i transport elektronów. Mangan aktywuje dehydrogenazy i dekarboksylazy, regulując przemianę węglowodanów oraz syntezę białek.
Pierwiastki regulujące odporność i fotosyntetyczne procesy
Żelazo, kobalt, bor i molibden regulują odporność zbóż na szkodliwe patogeny, odpowiadają za zachodzące procesy fotosyntezy. Żelazo stanowi rdzeń chlorofilu i ferredoksyny, bor stabilizuje błony komórkowe i transport cukrów, molibden jest kofaktorem nitrogenazy i reduktazy azotanowej. Kobalt wspomaga syntezę witaminy B12 oraz intensywność fiksacji azotu atmosferycznego w symbiozie z bakteriami glebowymi.
Specyficzne potrzeby pszenicy ozimej
Niektóre gatunki zbóż jak np. pszenica ozima należy dokarmiać dolistnie siedmiowodnym siarczanem magnezu oraz mocznikiem. Magnez wchodzi w skład pierścienia porfirynowego chlorofilu, jego niedobór powoduje międzyżyłkowe chlorozy liści dolnych. Mocznik jako źródło azotu amonowego szybko wnika przez aparaty szparkowe, wspomagając syntezę aminokwasów i białek strukturalnych w okresie strzelania w źdźbło i kłoszenia.
Kiedy stosować nawozy dolistne do zbóż
Nawożenie dolistne jest najlepszym rozwiązaniem w sytuacji utrudnionego poboru składników pokarmowych z gleby, np. podczas suszy, nadmiernego uwilgotnienia czy gwałtownych wahań temperatury. Warto jednak działać prewencyjnie i stosować taką formę odżywiania roślin w okresach intensywnego wzrostu zbóż — szczególnie w fazach krzewienia (BBCH 21–29), strzelania w źdźbło (BBCH 30–39) oraz kłoszenia i kwitnienia (BBCH 51–69) — kiedy dochodzi do zwiększonego zapotrzebowania na substancje. Takie zabiegi pozwalają zapobiegać niedoborom, co przekłada się na większy plon.
Optymalne terminy aplikacji w cyklu wegetacyjnym
W praktyce gospodarstw rolnych pierwszy zabieg dolistny przeprowadza się wczesną wiosną, po wznowieniu wegetacji, aby wspomóc regenerację systemu korzeniowego i odbudowę aparatu asymilacyjnego po zimie. Drugi termin przypada na fazę strzelania w źdźbło — wtedy roślina buduje masę wegetatywną i źdźbła kłosonośne. Trzeci zabieg, realizowany w fazie kłoszenia, zwiększa liczbę kwiatków w kłosie i poprawia zawiązywanie ziarna.
Warunki pogodowe sprzyjające absorpcji
Aby nawóz dolistny zadziałał optymalnie, należy go aplikować w warunkach umiarkowanej temperatury (12–20°C), wysokiej wilgotności powietrza (powyżej 60%) i przy braku intensywnego nasłonecznienia. Najlepszy moment to godziny poranne lub wieczorne, gdy aparaty szparkowe są otwarte, a ryzyko oparzeń liści przez nagle wysychający roztwór jest minimalne. Unikać należy oprysku w pełnym słońcu oraz tuż przed deszczem, który może zmyć preparat zanim zostanie wchłonięty.
