Uzależnienie od Internetu – sprawdź czy to dotyczy też Ciebie

Oglądasz filmy, nerwowo przeglądasz e-maile, przechodzisz z jednej strony na drugą, następnie przeglądasz portal aukcyjny, zaczynasz od pierwszej strony…klikasz dalej, i dalej jesteś już na 253 stronie, ale zaraz, zaraz robisz się głodny i w zasadzie nie masz czasu zjeść, bo trzeba „dokończyć”, jesteś już 520 stronie, za oknem robi się ciemno…a tu końca nie widać. Powyższa sceneria obrazowo opisuje objawy uzależnienia od Internetu. Nieograniczony dostęp do informacji, natłok i nadmiar wiedzy różnego pochodzenia to prawdziwe zagrożenie prowadzące do powolnego wyniszczania organizmu. Czy da się przed tym uchronić?

Mechanizmy wyniszczające organizm

Przebywanie przed monitorem i korzystanie z Internetu niesie za sobą szereg zagrożeń, nie tylko tych widocznych gołym okiem, ale też tych, których nie widać, a które powodują prawdziwe spustoszenie w mózgu i całym organizmie. W psychologii zjawisko to jest stosunkowo młode i nie jest ono jeszcze do końca zdefiniowane przez medycynę. Ustalono jednak, że tak jak każde uzależnienie, tak samo i w tym przypadku stan ten prowadzi do niezwykle patologicznych zmian w obszarze mózgu.

Przeprowadzone badania wykazały, że u młodzieży korzystającej w dużej mierze z Internetu nastąpiły zmiany w wielu częściach mózgu, w konsekwencji zaburzone zostało między innymi prawidłowe funkcjonowanie istoty białej odpowiedzialnej za komunikację. Zmiany te przypominają te obserwowane u osób uzależnionych od gier komputerowych, choć w przypadku nałogowego przeglądania stron internetowych obejmują one także obszary odpowiedzialne za kontrolę impulsów i podejmowanie decyzji.

Długotrwałe narażenie na bodźce cyfrowe skutkuje również zmniejszeniem zdolności koncentracji oraz pogorszeniem jakości pamięci roboczej. Mózg osoby uzależnionej przyzwyczaja się do ciągłego strumienia nowości i mikroinformacji, tracąc przy tym umiejętność skupienia się na pojedynczym zadaniu przez dłuższy czas. Badacze zauważyli także spadek aktywności w korze przedczołowej, co bezpośrednio wpływa na zdolności planowania i kontroli zachowań.

Równie niepokojące są zmiany w systemie nagrody. Ciągłe klikanie, odświeżanie strony czy sprawdzanie powiadomień uruchamia wydzielanie dopaminy w sposób podobny do działania substancji psychoaktywnych. W rezultacie organizm potrzebuje coraz intensywniejszych bodźców, aby osiągnąć ten sam poziom zadowolenia, co prowadzi do spirali uzależnienia.

Objawy uzależnienia od Internetu

Jeśli nie wiesz czy już jesteś uzależniony, czy może jeszcze nie, próba zdefiniowania objawów podczas korzystania z sieci pomoże w obiektywnej ocenie sytuacji. Niezależnie od uzależnienia, objawy w wielu przypadkach są takie same. Powtarzalność czynności, utrata zainteresowań, a w konsekwencji natrętne myśli, które są już zaawansowaną fazą uzależnienia. W kolejnym etapie pojawia się izolacja, czyli brak zainteresowania lub całkowita alienacja z życia społecznego, rodzinnego, czy zawodowego. W tym etapie rozwoju choroby Internet staje się jedynym źródłem zainteresowania, co ciekawe osoba uzależniona jest świadoma powagi narastających problemów.

Internet staje się źródłem ukojenia i upojenia niczym zażycie narkotyku u narkomana. Wraz z pogłębiającymi się problemami psychicznymi, pogłębiają się również problemy fizyczne związane z utratą zdrowia. Do najbardziej typowych należą:

• utrata ostrości wzroku i zespół suchego oka wynikający z rzadkiego mrugania przed ekranem,
• zwyrodnienia w kręgosłupie szyjnym i lędźwiowym spowodowane długotrwałym siedzeniem w nieergonomicznej pozycji,
• zaburzony system immunologiczny w wyniku przewlekłego stresu i braku ruchu,
• problemy skórne takie jak trądzik czy nadmierna suchość spowodowana promieniowaniem niebieskim z monitora,
• problemy ze snem wynikające z zaburzeń rytmu dobowego,
• nadpobudliwość oraz drażliwość będące efektem ciągłej stymulacji układu nerwowego,
• zespół cieśni nadgarstka spowodowany powtarzalnymi ruchami podczas obsługi myszy i klawiatury,
• zaburzenia metaboliczne związane z nieregularnymi posiłkami i brakiem aktywności fizycznej.

Charakterystycznym objawem jest też zjawisko FOMO (Fear of Missing Out) – lęk przed przegapieniem czegoś ważnego w sieci. Osoba uzależniona odczuwa niepokój, gdy nie ma dostępu do Internetu, a nawet krótka przerwa w korzystaniu wywołuje objawy przypominające głód narkotyczny. Pojawiają się drżenia rąk, pocenie się, przyspieszony puls i natarczywe myślenie o tym, co dzieje się online.

Test uzależnienia od sieci

Wykonanie krótkiego testu pozwoli sklasyfikować problem i może stać się bodźcem pomocnym do działania. Poniższe pytania opracowano na podstawie kryteriów diagnostycznych stosowanych przez psychologów zajmujących się uzależnieniami behawioralnymi.

Jeśli zauważasz, że:

• czujesz się wewnętrznie przymuszony do korzystania z Internetu nawet wtedy, gdy nie masz konkretnego celu,
• nie potrafisz się powstrzymać przed włączeniem Internetu zaraz po przebudzeniu lub tuż przed snem,
• korzystasz z sieci coraz częściej i nie potrafisz zapanować nad czasem spędzonym online,
• korzystanie z Internetu staje się Twoim jedynym celem i zaniedbasz przez to obowiązki zawodowe czy rodzinne,
• mimo pełnej świadomości istniejącego problemu korzystasz z sieci w sposób nieograniczony,
• ukrywasz przed bliskimi rzeczywisty czas spędzany w Internecie lub kłamiesz na ten temat,
• odczuwasz irytację lub niepokój gdy ktoś przerywa Ci aktywność online,
• próbowałeś ograniczyć korzystanie z sieci ale za każdym razem wracałeś do starych nawyków,
• zaniedbałeś hobby lub relacje społeczne na rzecz aktywności w Internecie,
• korzystasz z Internetu jako ucieczki od problemów lub negatywnych emocji.

Odpowiedź twierdząca przynajmniej na trzy pytania powinna dać do myślenia. Jeśli potwierdzasz pięć lub więcej stwierdzeń, sytuacja wymaga poważnej interwencji, najlepiej z pomocą specjalisty psychologa lub terapeuty uzależnień behawioralnych.

Kiedy szukać pomocy profesjonalnej

Moment, w którym warto udać się po pomoc specjalisty, to nie tylko sytuacja gdy test wykazuje wysoki poziom uzależnienia. Poważnym sygnałem ostrzegawczym są też zmiany w funkcjonowaniu codziennym – spadek wyników w nauce lub pracy, konflikty w relacjach, zaniedbanie zdrowia fizycznego lub narastające poczucie bezradności. Terapia uzależnienia od Internetu opiera się na technikach poznawczo-behawioralnych i wymaga systematycznej pracy nad zmianą nawyków oraz odbudową równowagi psychicznej.

Pomocne mogą okazać się także grupy wsparcia dla osób z uzależnieniami behawioralnymi, gdzie można wymienić się doświadczeniami i znaleźć motywację do zmiany. Warto pamiętać, że uzależnienie od Internetu jest problemem realnym i poważnym, a szukanie pomocy nie jest oznaką słabości, lecz pierwszym krokiem do odzyskania kontroli nad własnym życiem.