Nitownica jest narzędziem o bardzo szerokim zastosowaniu. Choć w przemyśle ciężkim połączenia nitowe zostały w pewnej mierze wyparte przez spawanie, to wciąż w wielu sytuacjach sięga się po tradycyjne rozwiązanie, jakim jest właśnie nitowanie. Urządzenie to znajdziemy jednak nie tylko w zakładach produkcyjnych, ale również w warsztatach oraz skrzynkach z narzędziami budowlańców, różnego rodzaju rzemieślników, a nawet artystów.
- Rodzaje nitownic i ich charakterystyka
- Technika nitowania w praktyce
- Zastosowania domowe i warsztatowe
Rodzaje nitownic i ich charakterystyka
Nitownica to narzędzie służące do łączenia ze sobą różnych elementów poprzez mechaniczne scalanie materiałów za pomocą nitów. Na rynku dostępne są trzy podstawowe typy tego urządzenia:
- nitownica ręczna,
- nitownica pneumatyczna,
- nitownica akumulatorowa.
Każda z tych nitownic działa w nieco różny sposób, jednak żadna nam się nie przyda, jeśli nie będziemy mieli odpowiednich nitów. Nity to elementy wykonane z metalu, które posiadają główkę i szyjkę, a włożone w przygotowany wcześniej otwór i zaciśnięte, scalają ze sobą dwie osobne dotąd części. W zależności od rodzaju materiału i wymaganej wytrzymałości połączenia stosuje się nity aluminiowe, stalowe lub mosiężne.
Przy pomocy nitownicy możemy połączyć ze sobą kawałki blachy, tworzywa sztuczne, skórę, kształtowniki stalowe, elementy maszyn i wiele innych rzeczy. Trzeba wiedzieć, że dobór rodzaju nitownicy do tego, co chcemy przy jej pomocy łączyć, jest bardzo ważny. W zakładach produkcyjnych najczęściej spotykane są nitownice pneumatyczne o bardzo dużej sile i prędkości nitowania. Do prac artystycznych i majsterkowania najlepsza będzie nitownica ręczna, natomiast pracownicy sektora budowlanego najchętniej wybierają urządzenia akumulatorowe.
Nitownica ręczna wyróżnia się prostotą obsługi i niską ceną, jednak wymaga użycia siły mięśni, co przy większej liczbie połączeń może być uciążliwe. Modele pneumatyczne zapewniają wysoką wydajność i precyzję wykonania, ale wymagają dostępu do sprężarki powietrza. Warianty akumulatorowe łączą mobilność z dobrą mocą roboczą, choć ich wadą jest ograniczony czas pracy na jednym ładowaniu baterii.
Technika nitowania w praktyce
Zasada działania nitownic jest częściowo uzależniona od tego, jaki rodzaj nitownicy wybierzemy oraz jakich nitów używamy. Używając nitownicy ręcznej, należy umieścić nit w przygotowanym otworze, a następnie zakuć go wspomnianym urządzeniem poprzez wielokrotne ściśnięcie dźwigni. W przypadku narzędzia pneumatycznego siłę naszych mięśni zastępuje sprężone powietrze dostarczane z kompresora.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że różne rodzaje nitów wymagają często zmiany postępowania. Przykładem mogą być nitonakrętki, których trzpień (po umieszczeniu w otworze) wkładamy do nitownicy, a na wystającą z przodu część wkładamy nitonakrętkę. Kolejnym krokiem jest zaciśnięcie dźwigni oraz wykręcenie trzpienia. Ten typ połączenia pozwala na uzyskanie gwintu wewnętrznego w cienkich blachach lub tworzywach, gdzie konwencjonalne gwintowanie byłoby niemożliwe.
Jeszcze inaczej działają nity zrywalne, które powinny zaklinować się w kołnierzu, abyśmy mogli zerwać część pręta w miejscu przewężenia. Proces ten następuje automatycznie po przekroczeniu odpowiedniej siły zacisku. Jak widać, nie ma jednego sposobu nitowania, wszystko zależy od tego, jakiej nitownicy i nitów używamy. Ich dobór będzie zależał od tego, jaki efekt chcemy uzyskać i jakie elementy ze sobą połączyć. Przy wyborze odpowiedniego narzędzia musimy kierować się także tym, jak dużo nitów chcemy zamontować i ile czasu możemy na to przeznaczyć.
Przed przystąpieniem do nitowania warto dokładnie oznaczyć miejsca otworów oraz upewnić się, że średnica otworu odpowiada rozmiarowi stosowanego nitu. Zbyt ciasny otwór uniemożliwi prawidłowe rozchylenie nitu, natomiast zbyt luźny spowoduje słabe połączenie i potencjalne obluzowanie.
Zastosowania domowe i warsztatowe
Połączenia nitowe, które możemy wykonywać samodzielnie, nie muszą z reguły spełniać wysokich standardów dotyczących np. szczelności, dlatego większość majsterkowiczów kupuje sprzęt ręczny bądź akumulatorowy. Nitownica może nam się przydać podczas remontu lub budowy domu, czy garażu, szczególnie przy montażu rynien, blachy falistej czy elementów elewacji.
Przy pomocy połączeń nitowych możemy również dokonać drobnych napraw w gospodarstwie domowym. Dosyć często nity wykorzystuje się w produkcji galanterii skórzanej, także jest to praktyczne urządzenie w przypadku wszelkich napraw rymarskich. Mając nitownicę ręczną, możemy np. naprawić skórzany pasek, czy torebkę, a także odnowić stare walizki lub elementy wyposażenia wnętrz.
W warsztacie domowym nitownica sprawdzi się przy naprawie sprzętu AGD – na przykład podczas wymiany uszkodzonych zawiasów w pralce czy lodówce. Narzędzie to pozwala także na montaż metalowych uchwytów, łączenie elementów konstrukcyjnych w sposób trwalszy niż przy użyciu śrub, oraz tworzenie stabilnych połączeń w miejscach trudnodostępnych dla klucza czy wkrętaka.
Rzemieślnicy zajmujący się obróbką skóry doceniają nitownice za możliwość tworzenia estetycznych i trwałych połączeń w pasach, torbach czy uprzęży. W pracach modelarskich nity służą do budowy makiet, modeli latających oraz konstrukcji hobbystycznych wymagających lekkiego, ale mocnego połączenia elementów.
